EMOTIONELE ZORG VOOR DE PATIËNT


Meer emotionele zorg voor de pas bevallen vrouw in het SFZ

Griet Janssen, hoofdvroedvrouw

De komst van een baby betekent niet alleen hoop voor de toekomst, maar is voor vele ouders ook een uitdaging. Elke zwangerschap brengt heel wat veranderingen, vragen, verwachtingen en zorgen met zich mee. Het is dan ook een héél belangrijke periode voor het koppel, niet alleen in termen van fysieke ontwikkeling, maar ook op het vlak van psycho- emotioneel welzijn.

Tijdens de zwangerschap en na de bevalling gaat er veel aandacht naar de fysieke gezondheid van de vrouw. Vaak wordt er veel minder gekeken of ze zich wel goed in haar vel voelt.

Bij sommige vrouwen wordt de zwangerschap echter overschaduwd door mentale gezondheidsproblemen die vaak niet worden onderkend door een gebrek aan kennis en vaardigheden om ze op te sporen. Ook rust er nog een taboe op deze problematiek: een zwangere vrouw of jonge mama wordt verondersteld blij en gelukkig te zijn.

Wanneer deze problemen niet opgemerkt worden, is het logische gevolg dat er ook niet de gepaste multidisciplinaire begeleiding en/of behandeling opgestart wordt. In het SFZ besteden we al jaren aandacht aan de mentale gezondheid van zwangere vrouwen en pas bevallen mama’s.

De screening naar de mentale kwetsbaarheid start bij het eerste contact van het koppel met de vroedvrouw tijdens de intakeraadpleging. Verder wordt er ook tijdens de zwangerschap regelmatig gepeild naar de mentale toestand van de toekomstige mama, zowel door de gynaecoloog als de vroedvrouw.

Individuele begeleiding en geboorteplan

Tijdens de arbeid en bevalling wordt er zoveel mogelijk ingezet op individuele begeleiding. We erkennen het belang van een zelfstandige vroedvrouw of doula die het koppel reeds thuis begeleidde. Mits overleg met de gynaecoloog krijgen zij toegang tot ons verloskwartier.

Heel het verloskundig team ziet ook de meerwaarde in van een geboorteplan, steeds binnen de grenzen van de veiligheid! Zo’n plan kan rust bieden in een spannende, onvoorspelbare tijd. Het kan een positief effect hebben op de communicatie tussen het koppel en de zorgverleners. De zorgverleners zien namelijk in één opslag welke wensen voor de ouders belangrijk zijn en zij kunnen hierop inspelen.

Ook na de bevalling, tijdens het verblijf op de kraamafdeling, zetten onze vroedvrouwen extra in op het mentale welzijn van de mama door oog te hebben voor een aantal belangrijke aspecten.

Er rust nog een groot taboe op postpartumdepressies: een jonge mama wordt verondersteld gelukkig te zijn.

Rust

Rust is belangrijk voor zowel het fysieke als het mentale herstel na een bevalling. Waarom? Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat fysieke uitputting en slaapstoornissen kunnen leiden tot een postnatale depressie. In Vlaanderen zouden minimaal 10.000 van de 65.000 bevallen vrouwen hiermee te kampen krijgen. En dit zijn enkel de geregistreerde depressies. Er rust nog een groot taboe op postpartumdepressies, dus het werkelijke cijfer is hoger.

Op de kraamafdeling wordt het belang van rust daarom sterk benadrukt. Zo worden de zorgen zoveel mogelijk op maat aangeboden, rekening houdend met het dag- en nachtritme van mama en baby. Tussen 13 en 15 uur is er een rustmoment waarin bezoek geweerd wordt en ook zorgverleners de jonge ouders zo min mogelijk storen. Enkel op vraag van de ouders bieden we dan zorg aan.

Hechting

Een veilige hechting is van kapitaal belang voor de ontwikkeling van het kind. Onze vroedvrouwen observeren tijdens de zorgmomenten de omgang van de mama met haar baby: praat ze tegen haar kindje? Knuffelt ze het spontaan? Houdt ze de baby dicht tegen zich aan en troost ze haar kindje als het huilt?

Huid-op-huidcontact direct na de geboorte wordt gestimuleerd, ook het kangoeroeën op de N*-afdeling wordt gepromoot. In de nabije toekomst wordt een aparte gezellige ruimte voorzien.

Gentle sectio

Bij een geplande keizersnede proberen we zoveel mogelijk het principe van de gentle sectio toe te passen. De partner blijft gedurende de hele ingreep bij de mama, de baby wordt na de geboorte bij de mama gelegd (huid-op-huid) en blijft daar zolang de ingreep duurt. De vroedvrouw houdt toezicht op het kindje. Indien nodig wordt een bear hugger gebruikt zodat mama en baby het comfortabel warm genoeg hebben. De recovertijd vindt plaats op de materniteit: zodra de wonde gehecht is, mag de vrouw (met baby en partner) naar haar kamer op de kraamafdeling.

Traumatische bevallingen

Tot 20% van de vrouwen ervaart haar bevalling als traumatisch. Hier zijn we ons erg van bewust. Het kan te maken hebben met ernstige complicaties, maar we zien ook geregeld dat er traumatische gevoelens ontstaan als de bevalling niet verloopt zoals verwacht. Tijdens de zwangerschap bieden we infoavonden aan waarbij ouders goed geïnformeerd worden zodat ze realistischere verwachtingen hebben. Na de bevalling luisteren we actief en stimuleren en bekrachtigen we hen in hun ouder-zijn. Ter ondersteuning brengen we hen vaak al in contact met onze peripartumcoach Annick Jossa.

Door in te zetten op vorming en training rond deze problematiek willen we de vroedvrouwen in het SFZ opleiden tot vroedvrouwen met voelsprieten voor de mentale gezondheid van zwangere vrouwen en jonge ouders.

Nuttige telefoonnummers

Kraamafdeling en vroedvrouwenraadpleging 011 71 53 10

Secretariaat gynaecologie 011 71 58 09

VIP-lijn voor professionals 011 71 58 16

Spoedgevallendienst 011 71 50 00