COACHING


Mentale gezondheid voor, tijdens en na de zwangerschap

Annick Jossa, vroedvrouw - peripartumcoach

Sommigen vrouwen dromen al hun hele leven van zwanger zijn, terwijl anderen er juist bang voor zijn. Soms lukt het ook niet en dan wacht er een wereld vol medische procedures. Sommigen verliezen hun ongeboren kindje, anderen raken ongewenst zwanger, de partnerrelatie kan onder druk komen te staan, de persoonlijke geschiedenis duikt plots op …

"Er is geen roze wolk. Er zijn alleen maar roze kleertjes."

Het is een fase in het leven waarin men kwetsbaar is. En het zijn niet alleen ouders met een psychiatrische voorgeschiedenis die hulp nodig hebben. Maar hulp vragen is voor velen nog steeds een grote stap.

Groeien van een ideaalbeeld naar een realistisch beeld

Velen hebben een ideaalbeeld van hoe en wanneer men zwanger wordt, over de zwangerschap zelf, de bevalling of de postpartumperiode. Als het dan anders loopt, is dat soms een harde klap. Dit kan blijven wegen. Ouders hebben het gevoel te falen, ze voelen zich schuldig, hebben negatieve gedachten, ze slaan aan het piekeren … omdat ze het ideaalbeeld niet kunnen loslaten.

Ze komen in een negatieve spiraal terecht met een slechte nachtrust tot gevolg.

Daarom is het belangrijk om ouders een realistisch beeld bij te brengen. Mensen met een eerder negatief beeld over zichzelf hebben nood aan positieve feedback om in zichzelf te leren geloven. Want een negatief beeld kan hen in een vergelijkingsmechanisme of in twijfel brengen. Zo leggen ze grote druk op zichzelf en de omgeving en streven ze naar het perfecte plaatje, naar de befaamde roze wolk. Maar die is er niet. Er zijn alleen maar roze kleedjes.

Veranderende relaties

Een baby vraagt veel aandacht van de mama. De relatie met de partner, de (schoon)ouders en de omgeving verandert en kan soms onder druk komen te staan. Vermoeidheid en frustraties verstoren de communicatie. Inzicht krijgen in deze verandering en leren communiceren vanuit verlangens en behoeften in plaats van frustraties is de sleutel tot verbinding.

"Wie ben ik als moeder?"

We leven in een wereld waarin zwanger zijn mooi wordt voorgesteld. Ouders worden overladen met informatie. Hierdoor kunnen ze onzeker worden en raken ze zichzelf kwijt.

Vragen als: “Wie ben ik (als moeder, als partner, als werknemer, als vriendin)?” steken de kop op. Ik leer mijn patiënten vertrouwen te hebben in wie ze zijn en om in verbinding te leven met hun intuïtie, buikgevoel, eigenheid, capaciteiten en waarden als ouder.

Zoveel zorgen voor anderen, leren zorgen voor zichzelf

“Hoe moet ik nu ook nog voor mezelf zorgen?”, “Ik heb geen tijd!” of “Ik kom tot niks en er moet zoveel!”. Dat hoor ik vaak tijdens mijn gesprekken. Leren zorgen voor zichzelf naast al dat zorgen voor anderen is belangrijk om niet in een parentale burn-out terecht te komen.

"Toekomstige ouders worden overladen met informatie uit verschillende hoeken, waardoor ze onzeker worden."

Een mix van gevoelens

Het cliché ‘tot over je oren verliefd op je baby’ geldt niet voor iedereen. Moeders vertrouwen me toe: “Ik voelde me niet verliefd op mijn baby” of “Ik was niet alles vergeten van zodra ik mijn baby in mijn armen hield”. Deze mama’s voelen zich overweldigd, uitgeput en bang. Ze ervaren eenzaamheid en mislukking.

Het blijft moeilijk om je kwetsbaarheid te tonen en bespreekbaar te maken. Ouders hiermee leren omgaan is een proces. Het is oké om onzeker of bang te zijn, te ervaren dat het zwaar is of om je oude leven te missen. Ook onderliggende trauma’s kunnen naar boven komen door het moeder worden.

Bij zwangerschapsverlies willen sommige ouders hun partner en omgeving niet belasten met hun immense verdriet. Ze hebben behoefte aan nabijheid van een buitenstaander die tijd maakt, luistert en hen ruimte geeft. Soms is begeleiding bij een postpartum­depressie niet genoeg en is er ook medicatie nodig.

Hulp durven vragen

Hulp vragen is voor mensen moeilijk. Uit handen geven, voelt als falen. Het streven naar perfectie en alles onder controle hebben, weegt zwaar. Het is een verlossende stap in het nieuwe drukke leven om hulp te durven vragen.

We zijn bijzonder dankbaar dat er in ons ziekenhuis, naast de deskundige medische zorg, ruime aandacht is voor de mentale gezondheid voor, tijdens en na de zwangerschap.

Even voorstellen: wie is Annick Jossa?

“In mijn opleiding als vroedvrouw had ik een droom: ouders op weg helpen in het grote veranderingsproces.”

Ik las het boek ‘Valse verwachting’ van Naomi Wolf. Het begincitaat (een Afrikaans gezegde) gebruik ik vaak tijdens mijn gesprekken: “Zwangerschap en bevalling zijn als het oversteken van een smalle brug. De mensen kunnen je tot aan die brug vergezellen. Ze kunnen je aan de overkant begroeten. Maar die brug moet je alleen over”. Aan de overkant wacht je een nieuw leven als ouder en dat is niet meer hetzelfde als voorheen. Bij de start van het ontwikkelingsproces van het kind is de hechting tussen ouder en kind belangrijk.

20 jaar geleden ben ik voor mijn droom gegaan. Ik sprak erover met Dr. J. Schreurs die de behoefte herkende. Ik schoolde me om tot PRH-vormingswerker, basis contextuele therapeut, relatietherapeut, leerde werken met rouw vanuit systemisch perspectief en ruilde de verloskamer voor een aangenaam gesprekslokaal.